fa بحران آنالیز ریسک در سیستم‌های پیچیده‌ی فنی-اجتماعی؛ مروری بر یافته‌های اخیر بخش اول: وابستگی روش‌های واکاوی ریسک متداول به مدل‌های منسوخ شده‌ی حادثه ارزیابی و مدیریت ریسک Assessment and risk management مروری Review Article <div style="text-align: right"> <p class="MsoNormal" dir="rtl" style="margin: 0cm 4.75pt 0.0001pt 0cm text-align: justify line-height: normal"><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt font-family: 'B Mitra'">زمینه، هدف و روش بررسی:</span></b><span lang="FA" style="font-size: 10pt font-family: 'B Mitra'"> سازمان‌هایی که در زمینه‌های کاری پرخطر نظیر صنایع استخراج نفت و گاز، صنایع پتروشیمی، صنایع هسته‌ایی و صنایع هوافضا فعالیت دارند، علاوه بر استفاده از فناوری پیشرفته‌، از وجوه پیچیده‌ی اجتماعی نیز برخوردارند. مطالعات جدید نشان داده، از ترکیب فناوری پیشرفته و قواعد مبهم اجتماعی، سیستم‌های پیچیده‌ای شکل می‌گیرد که با نوع جدیدی از ریسک مواجه هستند؛ نوعی از ریسک که دور از دسترس روش‌های واکاوی ریسک متداول قرار دارد؛ لذا در این مقاله با مروری جامع بر نتایج پژوهش‌های اخیر، به اثبات ناکارآمدی روش‌های آنالیز ریسک مرسوم در تحلیل ریسک این‌گونه سیستم‌های پیچیده‌ی فنی-اجتماعی و ریشه‌یابی دلایل آن پرداخته خواهد شد.</span></p> <p class="MsoNormal" dir="rtl" style="margin: 0cm 4.75pt 0.0001pt 0cm text-align: justify line-height: normal"><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt font-family: 'B Mitra'">یافته‌ها و نتیجه‌گیری:</span></b><span lang="FA" style="font-size: 10pt font-family: 'B Mitra'"> ناکارآمدی روش‌های مرسوم واکاوی ریسک در تحلیل ریسک سیستم‌های پیچیده‌ی فنی-اجتماعی، ریشه در ناکارآمدی مدل‌های حادثه‌ی منسوخ شده‌ای دارد که زمینه‌های نظری این روش‌ها را شکل داده‌اند؛ چراکه شرایط درونی سیستم‌های پیچیده و مکانیسم شکل گرفتن حادثه در آنها، با آنچه مدل‌های مرسوم حادثه فرض می‌کنند بسیار متفاوت است.</span></p> </div> <p><b>Background&nbsp;and aims&nbsp; methods:</b> High risk organizations and industries such as oil and gas extraction, chemical and petrochemical industries, nuclear and aerospace industries and air traffic control organization, in addition to use of advanced technology, have complex social aspects as well. Recent studies have shown that the combination of advanced technology and social vague rules of such organizations, forming a complex system that encounter with a new type of risk. The type of risk that inaccessible to conventional risk analysis approaches.Therefore, in this paper, with comprehensive review of recent studies, the ineffectiveness of traditional risk analysis methods in complex socio-technical systems will prove and the roots of this inefficiency will analyze.&nbsp;</p> <div><b>Results and conclusion:</b> The ineffectiveness of traditional risk analysis methods in complex socio-technical systems, rooted in the inefficiencies of out of date accident models and theories that have shaped the theoretical field of these method. Because, intrinsic conditions in such complex systems, and accident formation mechanism on it, basically different with what conventional models assume.</div> سیستم‌های پیچیده‌ی فنی-اجتماعی, مدل‌های حادثه, آنالیز ریسک, ایمنی سیستم Complex Socio-Technical Systems, Accident Models, Risk Analysis, System Safety 62 76 http://ioh.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1527-1&slc_lang=fa&sid=1 A Dehghan Nejad احمد دهقان نژاد Ahmad.denka@gmail.com 13600319475328460027189 13600319475328460027189 No دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی ایمنی صنعتی، دانشکده سلامت، ایمنی و محیطزیست، دانشگاه علومپزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران. R Gholam Niya رضا غلام‌نیا reza_gholamnia@yahoo.com 13600319475328460027190 13600319475328460027190 Yes Department of Health Safety and Environment, Shahid Beheshti University of Medical Science (SBMU), Tehran, Iran دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی شهید بهشتی - دانشکده HSE A Alibabaee احمد علی‌بابایی babaei@gmail.com 13600319475328460027191 13600319475328460027191 No Department of Health Safety and Environment, Shahid Beheshti University of Medical Science (SBMU), Tehran, Iran استادیار، دانشکده سلامت، ایمنی و محیطزیست، دانشگاه علومپزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.HSE