Iran Occupational Health Journal

fa تأثیر میدان‌های مغناطیسی با فرکانس بی‌نهایت پایین بر سطح هورمون‌های تیروئیدی موثر در خستگی Effect of occupational exposure to extremely low frequency electromagnetic fields on level of thyroid hormones effective on fatigue عوامل فیزیکی محیط کار Physical agents at work پژوهشي Research زمینه و هدف: افراد زیادی در سراسر جهان با میدان‌های میدان مغناطیسی با فرکانس بی‌نهایت پایین  (ELF) مواجهه دارند و  تعداد کثیری نیز در حرفه  جوشکاری در کارگاه‌های کوچک، صنایع بزرگ و کارگاه‌های ساختمان سازی مشغول به کار هستند، با این حال مطالعات محدودی در مورد ارزیابی میدان‌های مغناطیسی  ELF ناشی از حرفه جوشکاری و عوارض آن بر روی بدن انسان انجام گرفته است. از این رو مطالعه حاضر با هدف بررسی اثرات میدان مغناطیسی با فرکانس بی‌نهایت پایین ناشی از جوشکاری بر روی سطح هورمون‌های تیروئیدی  T3(تری یدوتیرونین) ، T4(تیروکسین) و  TSH (هورمون محرک تیروئید) انجام گرفت که موثر بر عملکرد زیستی بدن و مرتبط با بروز علائم خستگی هستند. روش بررسی:  این مطالعه مقطعی در یک شرکت قالب سازی بر روی 35 نفر جوشکار قوس الکتریکی به عنوان گروه مواجهه و 35 نفر افراد غیر جوشکار به عنوان شاهد انجام گرفت. میدان مغناطیسی با فرکانس بی نهایت کم  در ناحیه دست، گردن، تنه و سر جوشکاران و همچنین در فواصل  5/0 ، 1 و 2 متری از دستگاه جوشکاری طبق راهنمای مرکز تحقیقات ملی بهداشت و ایمنی کار آمریکا (NIOSH) با استفاده از ELF سنج  کالیبره  شده اندازه گیری گردید. خون‌گیری به منظور تعیین سطح هورمون‌های تیروئیدی برای هر دو گروه هم زمان قبل از شروع به کار در بازه زمانی 8 تا 10 صبح صورت گرفت. سطح هورمون‌های  T3 ، T4 و TSH در هر دو گروه توسط تست ایمونوسیورسنت مرتبط با آنزیم  (ELISA) مورد بررسی قرار گرفت. جهت ارزیابی تاثیر میدان مغناطیس  ELF بر میزان خستگی جوشکاران، از مقیاس خستگی  هفت نقطه ای  Samn- Perelli  استفاده شد.  تجزیه و تحلیل داده‌ها  با استفاده از نرم افزار SPSS V20 و آزمون‌های آماری t-test، chi-squared و  ANOVA ،  ضریب همبستگی انجام گردید. یافته‌ها: تجزیه و تحلیل اطلاعات نشان داد که در مورد همه متغیرهای دموگرافیک مورد مطالعه اختلاف آماری معنی داری بین دو گروه وجود ندارد (p>0.05). بیشترین شدت میدان مغناطیسی با فرکانس بی نهایت پایین در جوشکاری در ناحیه دست (83/80±66/2683   میلی گوس) و کمترین مقدار آن در فاصله 2 متری دستگاه جوشکاری (95/20±98/112  میلی گوس) بدست آمد. میانگین مواجهه با ELF در گروه  مواجهه یافته در تمام نواحی اندازه گیری شده اختلاف معناداری با میانگین مواجهه با گروه شاهد داشت (p<0.0001).  سطح هورمون‌های تیروئیدی جوشکاران کمتر از گروه شاهد و اختلاف میانگین هورمون‌های T4 و TSH  بین دو گروه از لحاظ آماری معنادار بود (p<0.05). شیوع اختلالات هورمون‌های مورد بررسی در مقایسه با دامنه طبیعی آن‌ها و همچنین میزان خستگی در گروه مواجهه بیشتر از گروه شاهد بود. بین میزان مواجهه با میدان مغناطیسی ELF و سطح هورمون‌های تیروئید رابطه مثبت ضعیفی وجود داشت (r< 0.12; p˃0.05) . همچنین نمره خستگی با کاهش سطح هورمون‌های T3 و T4  افزایش ‌یافت (p<0.05) . بین سطح مواجهه با میدان مغناطیسی ELF و نمره خستگی نیز ارتباطی مستقیم و از نظر آماری معنی‌دار حاصل شد (r= 0.54; p<0.05). نتیجه‌گیری:  مواجهه با میدان مغناطیسی با فرکانس بی‌نهایت پایین ممکن است تغییرات سطح هورمون‌های تیروئیدی مانند T4 و TSH و افزایش خستگی افراد در معرض را بدنبال داشته باشد. با این حال برای نتیجه‌گیری قطعی‌تر  لازم است مطالعه‌ای جامع تر با در نظر گرفتن  فاکتورهای تاثیر گذار بیشتر  انجام پذیرد. Background: The aim of this study was to assess exposure to extremely low frequency electromagnetic fields (ELF-EMFs) and its effects on secretion of thyroid hormones associated with symptoms of fatigue on electric arc welding workers. Methods: This study was carried out on two groups including 35 welders (as exposed) and 35 non-welders (as control). Extremely low frequency electromagnetic fields were measured according to guideline compiled by the National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) using a calibrated ELF meter. The level of Triiodothyronine hormone (T3), thyroxine hormone (T4) and thyroid stimulating hormone (TSH) secretion were studied on both exposed and unexposed groups through the enzyme-linked immunosorbent assay (ELISA). Samn-Perelli fatigue scale questionnaire was completed by two groups. Analysis was performed using SPSS V 20 software and analytical statistics including t-test, chi-squared test, Analysis of variance (ANOVA) and the Pearson correlation coefficient.  Results: The thyroid hormones had lower level in the exposed group than the non-welders. Mean difference of T4 and TSH hormones between the two groups was statistically significant (p <0.05). The prevalence of the hormone disruption compared with their normal range and the levels of fatigue in welders group were higher than those in non-welders. There was a significant weak positive correlation between exposure level to ELF magnetic field and thyroid hormones level (r < 0.12; p> 0.05) and also, fatigue score increased with decreasing   T3 and T4 levels (p <0.05). A statistically significant direct relationship between level exposure to ELF –EMFs and fatigue score was found (r = 0.54; p <0.05). Conclusion: Exposure to ELF-EMFs may disrupt the thyroid hormone secretion such as T4 and TSH levels and may increase the fatigue level. This study is only a starting point for such researches, many issues need to be addressed for drawing the definite conclusions. میدان مغناطیسی با فرکانس بی نهایت پایین, هورمون های تیروئیدی, جوشکاری قوس الکتریکی, خستگی Extremely low frequency electromagnetic fields, Thyroid hormones, Arc welding, Fatigue 1 12 http://ioh.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1425-5&slc_lang=fa&sid=1 Roohalah Hajizadeh روح الله حاجی زاده roohalahhajizade@gmail.com 13600319475328460031094 13600319475328460031094 No Qom University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قم Ahmad Mehri احمد مهری ahmadmehri10@gmail.com 13600319475328460031095 13600319475328460031095 No , Ilam University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی ایلام Seyed Mohammad Hassan Razavi سید محمد حسن رضوی razavh49@yahoo.com 13600319475328460031096 13600319475328460031096 No Qom University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی قم Somayeh Farhang Dehghan سمیه فرهنگ دهقان somayeh.farhang@gmail.com 13600319475328460031097 13600319475328460031097 Yes Shahid Beheshti University of Medical Sciences دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی Yoosef Faghihnia Torshizi یوسف فقیه نیا ترشیزی yoosef.faghihnia@gmail.com 13600319475328460031098 13600319475328460031098 No , PhD of Computer Sciences, Occupational Health Research Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. دکتری علوم کامپیوتر، مرکز تحقیقات بهداشت کار، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Majid Motamedzadeh مجید معتمدزاده 13600319475328460031099 13600319475328460031099 No Occupational Health Reseach Center, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مرکز تحقیقات بهداشت کار، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران