Iran Occupational Health Journal

fa پیشگیری از استرس در کار با رویکرد ارگونومی مشارکتی در یکی از پالایشگاه های گاز ایران در سال 1396 Stress Prevention at Work with the Participatory Ergonomics Approach in one of the Iranian Gas Refineries in 2017 ارگونومی Ergonomics كاربردي Applicable چکیده زمینه و هدف: با توجه به شیوع و پیامدهای نامطلوب استرس در کار، اجرای برنامههای عملی با رویکرد سیستمیک برای شناسایی فاکتورهای مختلف استرس و پیشگیری از آن ضروری میباشد. این مطالعه، با هدف بررسی و تحلیل پیشگیری از استرس در کار با استفاده از فرآیند ارگونومی مشارکتی برای بهبود شایستگی (اعم از مهارتهای فنی- اجتماعی) کارکنان در یکی از پالایشگاههای گاز ایران در سال 1396 انجام شده است. روش بررسی: این تحقیق یک مطالعه توصیفی-تحلیلی از نوع مقطعی است. ابتدا پس از ارزیابی متخصصمحور با استفاده از چکلیست پیشگیری از استرس در کار سازمان بینالمللی کار و شاخص ELMERI، 59 نفر از سطوح مختلف سازمانی کارکنان پالایشگاه به روش تمام شماری و تصادفی انتخاب و در 10 کارگروه مختلف قرارگرفتند. سپس کارگروهها چکلیست و چکپوینتهای پیشگیری از استرس در کار را در دو مرحله در نشستهای فنی ارائه و تکمیل نمودند. کارگروهها طی این نشستهای فنی با رویکرد یادگیری مبتنی بر عمل، در فرآیند ارگونومی مشارکتی بمنظور مشارکت و همکاری درگیر شدند و راهحلهای عملی و کمهزینه در رابطه با مشکلات کاری ارائه نمودند. جهت اخذ بازخورد شرکتکنندگان و ارزیابی مطالعه، از پرسشنامه محققساخته در دو مرحله قبل و بعد از بکارگیری چک پوینتها استفاده شد و در پایان، کارگاه ارزشیابی با حضور شرکتکنندگان، مدیران ستاد شرکت ملی گاز و اعضای تیم تحقیق برگزار گردید. تجزیه و تحلیل دادهها نیز با استفاده از نرمافزار SPSS25 انجام شد. یافته ها: نتایج ارزیابی متخصصمحور نمره 16/4 را نشان داد که بیانگر نیاز به بررسی و مداخله بود. نتایج آماری چکلیستهای مورد استفاده توسط کارگروهها نیز اختلاف معناداری را در دو مرحله قبل و بعد از بکارگیری چکپوینتهای پیشگیری از استرس در کار نشان داد  .همچنین نتایج پرسشنامهها و کارگاه ارزشیابی بیانگر اثربخشی فرایند ارگونومی مشارکتی، یادگیری مبتنی بر عمل، بهبود ارتباطات و تعامل مناسب کار گروهی در جهت تشخیص بهتر مشکلات و راهکارهای کمهزینه بود. نتیجه گیری: با توجه به شواهد نظری و تجربی مطالعه حاضر، افراد با مشارکت در فرآیند یادگیری مشترک بوسیله فرآیند ارگونومی مشارکتی با رویکرد یادگیری مبتنی بر عمل در راستای بیداری نیاز به تغییر برای پیشگیری از استرس در کار قرار گرفتند که خروجی آن یک پیشمداخله سیستمیک در راستای ارتقای شایستگی (اعم از مهارتهای فنی و اجتماعی) و همچنین مهارت سازمانی شرکتکنندگان و تسهیلگر داخلی بود.   Abstract Background and Aim: Due to the prevalence and adverse consequences of stress at work, implementing practical programs are necessary for a systemic approach to identifying various stress risk factors and preventing them. This study was conducted to survey and analysis the stress prevention at work, by using the participatory ergonomics process to improve the competence (both technical and social skills) of employees in one of the Iranian gas refineries in 2017.  Methods: This research is a descriptive-analytic study of cross-sectional type. Firstly, after expert evaluation using the stress prevention at work checklist and ELMERI index, 59 people (from different levels of the organization) was selected by randomized sampling and census method, and were assigned to 10 different workgroups. During the two phases, individuals completed and presented checklists and checkpoints in technical meetings. During these technical meetings, the workgroups were involved in the participatory ergonomics process based on the action learning approach, and provided practical and cost-effective solutions to work problems. Then, to receive feedback from participants and evaluate the study, a questionnaire was used in two different the phases and an evaluation workshop were held. The results were analyzed using SPSS25 software. Results: The results of expert-based assessment showed a score of 4.16, which indicates the need to investigate and intervention. The statistical results of the checklists used by the workgroups also showed a significant difference in before and after the using of the stress prevention checkpoints at work. Also, the results of the questionnaires and evaluation workshop indicated the effectiveness of the participatory ergonomics process, action learning, improved communication, and good teamwork interaction were identified in order to better identify problems and cost-effective solutions. Conclusion: According to the theoretical and empirical evidence of this study, it can be concluded that participants, getting into the joint learning process by the participatory ergonomics process, action learning approach and awakened need to change, that its output was a systemic pre-intervention work to promoting of the competency (both Technical and social skills), and also organizational skills of the participants and internal facilitator.   کلید واژه ها: ارگونومی مشارکتی, پیشگیری از استرس در کار, یادگیری مبتنی بر عمل, شایستگی, پالایشگاه گاز, کشورهای در حال توسعه صنعتی Keywords: Participatory Ergonomics, Stress Prevention at Work, Action Learning, Competence, Gas Refinery, Industrially Developing Countries 594 609 http://ioh.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2784-1&slc_lang=fa&sid=1 zahra shojaei زهرا شجاعی Shojaei.008@yahoo.com 13600319475328460038322 13600319475328460038322 No M.sc. Student of Ergonomics, Department of Ergonomics, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences,Tehran ,Iran کارشناس ارشد ارگونومی،گروه ارگونومی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران، تهران، ایران faramarz helali فرامرز هلالی faramarz.helali@gmail.com 13600319475328460038323 13600319475328460038323 Yes Researcher Department of Business Administration, Technology and Social Sciences, Luleå University of Technology (LTU), Luleå , Sweden ، ﮔﺮوه ﻣﺤﻴﻂ ﻛﺎر ﺻﻨﻌﺘﻲ، دﭘﺎرﺗﻤﺎن ﻋﻠﻮم ﻛﺎر اﻧﺴﺎﻧﻲ، دانشگاه تکنولوژی لولئا، لولئا، سوئد seyed farhad tabatabai ghomsheh سید فرهاد طباطبایی قمشه tabatabai.uswr@gmail.com 13600319475328460038324 13600319475328460038324 No Associate Professor, Department of Ergonomics, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran گروه ارگونومی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران، تهران، ایران nosrat Abdollahpour نصرت عبداله پور abdollahpour.n@gmail.com 13600319475328460038325 13600319475328460038325 No Ph.D. student of ergonomics, Department of Occupational Health Engineering, Tabriz University of Medical Sciences, Tabriz, Iran ،گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشگاه علوم پزشکی تبریز، تبریز، ایران enayatollah Bakhshi عنایت اله بخشی e.bakhshi@uswr.ac.ir 13600319475328460038326 13600319475328460038326 No - Associate Professor, Department of Biostatistics, University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences, Tehran, Iran گروه آمار زیستی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی تهران، تهران، ایران shaghayegh Rahimi شقایق رحیمی shagha_r@yahoo.com 13600319475328460038327 13600319475328460038327 No Professional Health Professional, Gas Transportation Headquarters, National Iranian Gas Company, Tehran, Iran ، ستاد انتقال گاز، شرکت ملی گاز ایران، تهران، ایران