Iran Occupational Health Journal

fa سمیت کبدی و استرس اکسیداتیو ناشی از سم کلرپیریفوس در موش صحرایی: اثر حفاظتی عصاره رزماری در مواجهات تحت مزمن Role of rosemary officinalis in hepatotoxicity induced by Chlorpyrifos sub-chronic exposure in rats سم شناسی شغلی Occupational Toxicology پژوهشي Research زمینه و هدف: کلرپیریفوس یکی از پر مصرف ترین سموم ارگانوفسفره است که به‌طور عمومی در دنیا استفاده می‌شود. این سم علاوه بر مهار آنزیم کولین استراز، در القاء استرس اکسیداتیو و افزایش اکسیدآن‌ها نیز نقش دارد. از طرفی عصاره گیاه رزماری یک ماده آنتی‌اکسیدانی است و نقش محافظت کننده ای در برابر رادیکال های آزاد ایفاء می کند. بنابراین هدف از انجام این مطالعه، بررسی پیشگیری از آسیب کبدی ناشی از مواجهه با سم تجاری کلرپیریفوس در نتیجه مصرف عصاره رزماری به دلیل خاصیت آنتی‌اکسیدانی این گیاه می‌باشد. روش بررسی: در این مطالعه از 30 راس موش صحرایی نر نژاد ویستار با محدوده وزنی 200-220 گرم استفاده شد. در ابتدا حیوانات به‌طور تصادفی به پنج گروه (هر گروه 6 سر) تقسیم شدند. پنج گروه شش تایی شامل، گروه کنترل تیمار با آب مقطر به صورت تزریق درون صفاقی، گروه مواجهه با کلرپیریفوس به صورت تزریق درون صفاقی (دوز mg/kg 5/13)، گروه مواجهه با عصاره رزماری به صورت خوراکی و توسط گاواژ (غلظت mg/kg100)، گروه مواجهه توام با سم به صورت تزریق درون صفاقی (دوز mg/kg 5/13)و رزماری به صورت خوراکی و توسط گاواژ (غلظت mg/kg 100) ، گروه مواجهه همزمان سم به صورت تزریق درون صفاقی و رزماری به صورت خوراکی و توسط گاواژ (غلظت mg/kg 200 خوراکی)، به‌عنوان گروه‌های مورد مطالعه انتخاب شدند. بعد از 30 روز متوالی، موش‌ها وزن و کشته شدند و بافت کبد جهت بررسی‌های هیستوپاتولوژی و تغییرات سطح مالون دی آلدئید و فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز مورد بررسی قرار گرفت. جهت سنجش سطح مالون دی آلدئید، دستگاه الایزا ریدر مدل بیوتیک بر روی طول موج 535 نانومتر و جهت سنجش سطح فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز، دستگاه بر روی طول موج 412 نانومتر تنظیم شد. سپس داده‌های حاصل توسط نرم‌افزار آماری SPSS 22 و روش آزمون آنالیز واریانس یک‌طرفه One-way ANOVA و به دنبال آزمون آماری Tukey مورد تجزیه‌وتحلیل آماری قرار گرفتند و تفاوت میانگین‌ها در سطح P<0.05 معنی‌دار در نظر گرفته شد. یافته ها: طبق تست های آماری گروه مواجهه یافته با عصاره رزماری نتایج مشابه گروه کنترل یافت شد اما در گروه مواجهه یافته با کلرپیریفوس این سم به‌طور معنی‌داری باعث تغییر در میزان فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز و مالون دی آلدئید نسبت به گروه کنترل و همچنین آسیب‌هایی از جمله آشفتگی در چیدمان سلول‌ها، افزایش فضای سینوزوئیدها، نکروز سلول‌های کبدی و ادم سیاهرگ مرکزی در بافت کبد می‌شود در حالیکه مواجهه همزمان با کلرپیریفوس و عصاره رزماری به‌طور معنی‌داری باعث بهبود فعالیت آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز و سطح مالون دی آلدئید و  همچنین کاهش آسیب ناشی از کلرپیریفوس می‌گردد. نتیجه گیری: با توجه به نتایج فوق به نظر می رسد که سم کلرپیریفوس به واسطه تولید رادیکال‌های آزاد، تنش اکسیداتیو و تضعیف دفاع آنتی‌اکسیدانی باعث آسیب سلولی و تغییرات ساختاری در بافت کبد موش‌های صحرایی می‌شود. درحالی‌که عصاره رزماری به دلیل دارا بودن ترکیبات آنتی‌اکسیدان باعث افزایش فعالیت آنتی‌اکسیدانی، کاهش میزان پراکسیداسیون لیپیدی و محافظت در برابر آسیب کبدی ناشی از ماده سمی کلرپیریفوس می‌گردد. Introduction: Chlorpyrifos is a worldwide used organophosphorus pesticide. In addition to controlling the cholinesterase enzyme, this toxicant also theatres significant role in oxidative stress and augmented oxidants.  Whereas, extracted rosemary is an antioxidant and plays a protective role against free radicals. Therefore, the object of this study was to investigate the reduction of liver damage caused by chlorpyrifos through the effect of rosemary extract on the oxidative stress of this pesticide.                       Methods and Materials: In this study, 30 male Wistar Rats, weighing 200-220 g were used. The animals (Rats)were randomly divided into five groups, each group containing six rats for further comparison; Group І: served as control, Group П: the Chlorpyrifos exposure group (13.5 mg / kg single dose), Group Ш: the group exposed to Rosemary extract (100 mg / kg), Group ІV: the exposure group with the toxicant (13.5 mg / kg dose) and Rosemary (100 mg / kg concentration), Group V: simultaneous exposure of toxicant and rosemary (200 mg / kg oral dose). After 30 days, the Rats were weighed, killed and the liver tissue was histologically examined and changes in MDA and GPx were reviewed. Results: The results of statistical tests showed that Chlorpyrifos significantly damaged the liver tissue and altered the activity of glutathione peroxidase and malondialdehyde compared to the control group, as well as the simultaneous exposure to CPF and rosemary extract can significantly make modifications to GPx and MDA levels and mitigate the CPF damage. Conclusion: According to the results, rosemary extract can reduce the oxidative stress caused by Chlorpyrifos and this plant can be used to treat poisoning caused by this toxic pesticide. کلرپیریفوس, استرس اکسیداتیو, رزماری, سمیت کبدی, آنتی‌اکسیدان Chlorpyrifos, Oxidative stress, Rosemary, Liver toxicity, Antioxidant 75 88 http://ioh.iums.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2853-1&slc_lang=fa&sid=1 reza Pourbabaki رضا پوربابکی yasin.babaki@gmail.com 13600319475328460038782 13600319475328460038782 No . Department of Occupational Health Engineering, School of Public Health, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران Monireh Khadem منیره خادم monirehkhadem@gmail.com 13600319475328460038783 13600319475328460038783 No Department of Occupational Health Engineering, School of Public Health, Institute for Environmental Research, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran,Assistant Professor, Department of Occupational Health Engineering, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran تهران، خیابان انقلاب، خیابان قدس، خیابان پورسینا، دانشکده بهداشت،استادیار، گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران sajjad Samiei سجاد سمیعی sajjadsamiei1994@yahoo.com 13600319475328460038784 13600319475328460038784 No Department of Occupational Health Engineering, School of Public Health, Institute for Environmental Research,Department of Occupational Health Engineering, School of Public Health, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran مهندسی بهداشت حرفه ای، خیابان انقلاب، خیابان قدس، خیابان پورسینا، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران fatemeh amirkhanloo فاطمه امیرخانلو royaamirkhanloo@yahoo.com 13600319475328460038785 13600319475328460038785 No department of pharmacology, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran,Department of Toxicology_ Pharmacology, Faculty of Pharmacy, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran تهران، خیابان انقلاب، خیابان قدس، خیابان پورسینا، دانشکده بهداشت،گروه سم شناسی، دانشکده داروسازی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Seyed Jamaleddin Shahtaheri سید جمال الدین شاه طاهری shahtaheri@tums.ac.ir 13600319475328460038786 13600319475328460038786 Yes , Department of Occupational Health Engineering, School of Public Health, Institute for Environmental Research, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran استاد، گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران